Historia:
W historii życia religijnego miasta Bytomia parafia św. Małgorzaty była pierwszą zorganizowaną jednostką kościelną, niejako matką wszystkich kościołów Bytomia i okolicy. Pierwszymi jej duszpasterzami byli Ojcowie Benedyktyni, sprowadzeni z Tyńca lub Wrocławia. Początek ich działalności duszpasterskiej datuje się na rok 1150. Niebawem jednak bogactwo i dobrobyt doprowadziły ubogich dotąd zakonników do upadku, a ich praca stała się bezowocna. Życie zakonników stało się do tego stopnia gorszące, że biskup wrocławski Żyrosław po naradzie z Arcybiskupem Gnieźnieńskim i za zgodą polskiego Kardynała Legata uznał, że jedynym wyjściem w tej sytuacji będzie usunięcie zgromadzenia z miasta. Na ich miejsce sprowadzono premonstratensów z Wrocławia, którzy pracowali w parafii do XIX w.
W 1231 r. z jednostki duszpasterskiej przy kościele pw. św. Małgorzaty wydzielono parafię Wniebowzięcia NMP. W 1277 r. wydzielono kolejną parafię - Kamień. Na skutek utraty znacznej części posiadłości na rzecz nowej parafii Wniebowzięcia NMP, prepozyt św. Małgorzaty starał się o ponowne połączenie obu jednostek duszpasterskich. Dokonał tego dzięki uzyskanemu dekretowi papieża Bonifacego IX z 1400 r. Zanim jednak prepozyt św. Małgorzaty i proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w jednej osobie przeniósł się na plebanię kościoła Wniebowzięcia NMP, upłynęło 150 lat. Po przeniesieniu prepozyta do kościoła Wniebowzięcia NMP, kościół i parafia św. Małgorzaty podupadły zupełnie. W okresie wydania edyktu sekularyzacyjnego prepozyt bytomski Stefan Nawrat wystąpił z zakonu, a pozostając nadal proboszczem parafii Wniebowzięcia NMP, uratował dobra obu zjednoczonych kościołów. Za czasów ks. proboszcza Norberta Bonczyka parafia została ponownie pomniejszona oraz przyłączona do parafii Świętej Trójcy. Dopiero w 1935 r. proboszcz parafii, ks. prałat Augustyn Świerk oddał duszpasterstwo parafii św. Małgorzaty Ojcom Werbistom, zaś parafię erygowano ponownie w 1940 r. Pierwszy kościół został wzniesiony w połowie XII w. Tymczasem w dokumentach z 1201 r. wspomina się tylko drugą świątynię, która przetrwała aż do 1631 r., kiedy to z powodu zamiaru zbudowania nowego kościoła, stary rozebrano. Nowy, drewniany kościół wybudowano dopiero w 1677 r. Przetrwał on przeszło 200 lat, lecz ze względu na prawdopodobieństwo zawalenia się budynku ks. Norbert Bonczyk w 1880 r. zarządził jego rozbiórkę. W tym samym roku rozpoczęto budowę istniejącego do dziś kościoła murowanego (w stylu neogotyckim), który został poświęcony przez ks. Bonczyka 7 czerwca 1881 r. Po Soborze Watykańskim II, w duchu jego odnowy, przebudowano prezbiterium i z tego też czasu pochodzi obecny ołtarz soborowy (1975 r.). |
